Hồ sơ bàn giao thường không đủ
Biên bản bàn giao gồm cả công việc dở dang, công nợ phải thu — phải trả và các kết luận thanh tra, kiểm toán chưa thực hiện xong. Thực tế nhiều nơi hồ sơ về không đầy đủ, thiếu bản vẽ hoàn công, thiếu chứng từ gốc.
Xã, phường mới đang giữ hồ sơ dự án của bộ máy cũ để lại — nhiều công trình đã nghiệm thu từ lâu nhưng chưa quyết toán, hồ sơ thiếu, người theo dõi đã chuyển công tác. ASCO kiểm toán quyết toán hơn 8.000 dự án trong 19 năm, và làm việc theo đúng văn bản đang có hiệu lực.
Trao đổi sơ bộ miễn phí · Không ràng buộc · Nhận hồ sơ năng lực đầy đủ để đưa vào hồ sơ trình duyệt
Quy định về quyết toán dự án đã thay đổi hai lần chỉ trong vòng một năm. Nếu tờ trình, hợp đồng hay hồ sơ quyết toán của Quý cơ quan vẫn dẫn Nghị định 99/2021/NĐ-CP hoặc Nghị định 254/2025/NĐ-CP, thì đó là căn cứ đã bị thay thế — lỗi rất dễ bị cơ quan thẩm tra trả hồ sơ.
| Thời kỳ áp dụng | Văn bản về quyết toán dự án | Hệ thống mẫu biểu |
|---|---|---|
| Đến trước 26/9/2025 | Nghị định 99/2021/NĐ-CP | Thông tư 96/2021/TT-BTC |
| Từ 26/9/2025 đến 30/6/2026 | Nghị định 254/2025/NĐ-CP | Thông tư 91/2025/TT-BTC |
| Từ 01/7/2026 — đang áp dụng | Nghị định 193/2026/NĐ-CP Thay thế các quy định về quyết toán tại Nghị định 254/2025/NĐ-CP |
Thông tư 73/2026/TT-BTC Thay thế Thông tư 91/2025/TT-BTC |
Chuẩn mực nghề nghiệp áp dụng cho cuộc kiểm toán là Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 1000 “Kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành”, ban hành theo Thông tư 67/2015/TT-BTC — vẫn đang áp dụng, không thay đổi.
Văn bản áp dụng cho mỗi dự án phụ thuộc thời điểm dự án hoàn thành và thời điểm nộp hồ sơ quyết toán, ký hợp đồng kiểm toán. Xã, phường đang giữ nhiều công trình hoàn thành ở các thời điểm khác nhau — trong đó có cả công trình nhận bàn giao từ bộ máy cũ — nên rất dễ dùng nhầm mẫu biểu hoặc trích nhầm căn cứ.
Việc phân loại đúng chế độ áp dụng cho từng dự án là bước đầu tiên phải làm, trước khi nói tới bất cứ điều gì khác. Công cụ rà soát bên dưới làm giúp Quý cơ quan việc phân loại này, và ASCO xác nhận lại miễn phí cho từng dự án cụ thể.
Từ 01/7/2025, cả nước vận hành chính quyền địa phương hai cấp với 3.321 đơn vị hành chính cấp xã (2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu). Cấp huyện chấm dứt hoạt động. Toàn bộ nhiệm vụ, hồ sơ và các dự án dở dang được bàn giao theo số liệu chốt tại ngày 15/6/2025.
Biên bản bàn giao gồm cả công việc dở dang, công nợ phải thu — phải trả và các kết luận thanh tra, kiểm toán chưa thực hiện xong. Thực tế nhiều nơi hồ sơ về không đầy đủ, thiếu bản vẽ hoàn công, thiếu chứng từ gốc.
Cán bộ theo dõi dự án ở huyện cũ nay đã sang đơn vị khác hoặc nghỉ chế độ. Bộ máy tài chính — kế hoạch cấp xã mới còn mỏng, phải tiếp nhận khối lượng hồ sơ lớn hơn nhiều so với trước.
Đồng hồ chậm quyết toán không dừng lại khi bàn giao. Dự án nghiệm thu từ nhiều năm trước mà nay xã mới tiếp nhận vẫn đang tiếp tục tích luỹ thời gian chậm — và hệ quả rơi vào chủ đầu tư hiện tại.
Theo quy định hiện hành về xử lý chủ đầu tư chậm quyết toán: không giao dự án đầu tư mới cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án chậm nộp báo cáo quyết toán từ 24 tháng trở lên; không bố trí kế hoạch vốn để thanh toán số vốn còn thiếu cho dự án chậm nộp báo cáo quyết toán từ 12 tháng trở lên.
Ngoài ra còn có các biện pháp: công khai danh sách vi phạm thời gian lập hồ sơ quyết toán, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xây dựng, và kiểm điểm trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan. Đây là lý do việc rà soát và xử lý dứt điểm danh mục dự án tồn đọng nên được làm sớm, không nên để tích lũy.
Nhập từng công trình đã nghiệm thu nhưng chưa được phê duyệt quyết toán. Công cụ phân loại chế độ áp dụng, tính thời gian đã trôi qua và xếp thứ tự ưu tiên xử lý — kết quả in ra hoặc sao chép được để đưa vào báo cáo, tờ trình gửi lãnh đạo.
Chi phí kiểm toán quyết toán không do hãng kiểm toán tự đặt — đây là định mức Nhà nước quy định tại Điều 20 Nghị định 193/2026/NĐ-CP. Nhập giá trị dự án để biết ngay khoảng chi phí, trước khi liên hệ bất kỳ đơn vị nào.
Theo Điều 37 Luật Kiểm toán độc lập (được sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15), nghĩa vụ kiểm toán độc lập áp dụng cho dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A sử dụng vốn nhà nước (trừ dự án thuộc lĩnh vực bí mật nhà nước).
Công trình do xã, phường làm chủ đầu tư — đường giao thông nông thôn, kênh mương, nhà văn hoá, trường mầm non, trạm y tế — theo phân loại của pháp luật về đầu tư công hầu hết thuộc nhóm B và nhóm C, tức không thuộc diện bắt buộc theo luật. Với nhóm này, việc có thuê kiểm toán độc lập hay không do chủ đầu tư và người có thẩm quyền phê duyệt quyết toán — tức Chủ tịch UBND xã, phường — quyết định.
Tuy vậy, việc kiểm toán vẫn được khuyến khích ở cấp xã, phường: bộ máy tài chính — kế toán của xã còn mỏng, phần lớn chưa có chuyên môn sâu về quyết toán xây dựng cơ bản, trong khi khối lượng hồ sơ tiếp nhận sau sắp xếp lại tăng lên nhiều. Báo cáo kiểm toán độc lập là căn cứ khách quan giúp hồ sơ được thẩm tra và phê duyệt thuận lợi hơn, giảm rủi ro phải giải trình về sau khi có thanh tra, kiểm tra. Ngoài ra, dự án đã được kiểm toán độc lập đầy đủ nội dung thì chi phí thẩm tra, phê duyệt quyết toán chỉ còn 50% — một phần chi phí kiểm toán được bù lại ngay từ khoản này.
| Giá trị dùng để tính chi phí | Định mức chi phí kiểm toán (Ki) | Định mức chi phí thẩm tra, phê duyệt (Kt) |
|---|
Giá trị nằm giữa hai bậc được nội suy tuyến tính theo công thức: K = Kb − (Kb − Ka) × (Gi − Gb) / (Ga − Gb), trong đó Kb, Gb là định mức và giá trị của bậc cận dưới; Ka, Ga là của bậc cận trên; Gi là giá trị dự án cần tính.
Kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành không phải là “soát lại sổ sách”. Đây là một cuộc kiểm toán có chuẩn mực riêng, phạm vi riêng và hồ sơ làm việc riêng. Dưới đây là bảy nội dung bắt buộc — kèm mã hồ sơ làm việc thực tế trong hệ thống kiểm toán của ASCO, để Quý cơ quan biết chính xác kiểm toán viên sẽ làm gì.
Căn cứ: Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 1000 “Kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành” ban hành theo Thông tư số 67/2015/TT-BTC ngày 08/5/2015 của Bộ Tài chính; hệ thống 37 chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC; hệ thống mẫu biểu quyết toán theo Thông tư số 73/2026/TT-BTC.
Phần lớn sai lệch trong quyết toán dự án không nằm ở sổ sách, mà nằm ở khối lượng và đơn giá — thứ chỉ kỹ sư đọc được bản vẽ hoàn công mới phát hiện ra. Một hãng kiểm toán chỉ có kiểm toán viên tài chính sẽ đọc chứng từ rất kỹ mà vẫn bỏ lọt khối lượng kê thừa.
Kiểm toán viên hành nghề, có chứng chỉ CPA, chịu trách nhiệm ký báo cáo kiểm toán.
Hơn 50 kỹ sư Xây dựng, Giao thông, Thuỷ lợi — một trong những đội ngũ kỹ thuật viên lớn nhất trong các công ty kiểm toán tại Việt Nam.
Đường bê tông nông thôn, kênh mương nội đồng, nhà văn hoá, trường mầm non, trạm y tế, sân thể thao — đây đều là các công trình mà chi phí xây lắp chiếm tỷ trọng áp đảo. Nếu khối lượng và đơn giá không được kiểm tra bởi người đọc được bản vẽ hoàn công, thì cuộc kiểm toán gần như không chạm tới phần rủi ro lớn nhất của hồ sơ.
Nhiều xã, phường vì muốn gọn việc nên thuê một đơn vị làm trọn gói: vừa lập, hoàn thiện hồ sơ quyết toán, vừa kiểm toán báo cáo quyết toán. Đây là điều chuẩn mực nghề nghiệp không cho phép.
Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 1000 quy định rõ: kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán đã cung cấp dịch vụ tư vấn lập, hoàn thiện một phần hoặc toàn bộ hồ sơ quyết toán dự án hoàn thành thì không được cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo quyết toán đó; và ngược lại, đã kiểm toán thì không được nhận lập hoặc hoàn thiện hồ sơ quyết toán đó.
Hậu quả không nằm ở đơn vị kiểm toán, mà nằm ở chủ đầu tư: báo cáo kiểm toán có thể bị coi là không đảm bảo tính độc lập, hồ sơ trình phê duyệt quyết toán bị trả lại, và trách nhiệm thuộc về người ký hợp đồng thuê. Khi mời thầu hoặc chỉ định thầu, Quý cơ quan nên tách bạch rõ hai gói việc này.
Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 1000, ban hành theo Thông tư số 67/2015/TT-BTC ngày 08/5/2015 của Bộ Tài chínhASCO áp dụng phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro, phù hợp với hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam. Mỗi bước đều có giấy tờ làm việc được đánh mã và được soát xét trước khi phát hành — đây cũng chính là bộ hồ sơ chứng minh cuộc kiểm toán đã được thực hiện đúng quy định khi có thanh tra, kiểm tra về sau.
Chấp nhận khách hàng và đánh giá rủi ro hợp đồng; ký hợp đồng và lựa chọn nhóm kiểm toán có đủ kiểm toán viên và kỹ sư; tìm hiểu chủ đầu tư và thông tin dự án; phân tích sơ bộ; xác định mức trọng yếu và phương pháp chọn mẫu; lập kế hoạch kiểm toán tổng thể.
Kiểm toán viên và kỹ sư làm việc song song: một bên đi theo chứng từ và nguồn vốn, một bên đi theo bản vẽ, khối lượng và đơn giá. Các phát hiện được trao đổi với chủ đầu tư ngay trong quá trình, không dồn đến cuối.
Tổng hợp kết quả, kiểm tra cân đối số liệu, lấy cam kết của chủ đầu tư; phát hành báo cáo kiểm toán về báo cáo quyết toán dự án hoàn thành kèm thư quản lý; toàn bộ hồ sơ được soát xét và phê duyệt bởi cấp có thẩm quyền trong ASCO trước khi ký phát hành.
Với cán bộ xã, câu hỏi thật không phải “kiểm toán có tốt không”, mà là “làm thế nào cho đúng quy trình để sau này không bị bắt lỗi”. ASCO chuẩn bị sẵn phần hồ sơ thuộc về nhà thầu để Quý cơ quan ghép vào bộ hồ sơ trình duyệt.
Chủ đầu tư tổ chức lựa chọn nhà thầu kiểm toán theo quy định của pháp luật về đấu thầu rồi mới ký hợp đồng. Tuỳ giá gói thầu và điều kiện áp dụng, có thể là đấu thầu rộng rãi, hạn chế, chào hàng cạnh tranh hoặc chỉ định thầu.
Toàn bộ phần hồ sơ thuộc về nhà thầu, ở dạng file mềm để Quý cơ quan ghép vào bộ hồ sơ trình duyệt mà không phải hỏi đi hỏi lại nhiều lần:
Chi phí thuê kiểm toán độc lập báo cáo quyết toán được xác định theo quy định hiện hành và nằm trong chi phí của dự án. Vì vậy đây không phải khoản phát sinh ngoài dự toán mà Quý cơ quan phải tìm nguồn riêng.
ASCO báo giá theo đúng quy định hiện hành về định mức chi phí kiểm toán, có thuyết minh cơ sở tính, để Quý cơ quan đưa thẳng vào hồ sơ trình duyệt. Với xã có nhiều công trình cần quyết toán cùng đợt, ASCO đề xuất phương án gộp để giảm chi phí đi lại và rút ngắn thời gian.
Cùng một chuẩn mực, cùng một quy trình, cùng một hệ thống hồ sơ làm việc — chỉ khác quy mô nhóm và mức phí. Kiểm toán dự án là lĩnh vực lõi của ASCO, không phải dịch vụ làm thêm.
ASCO thành lập năm 2007 với chiến lược tập trung vào kiểm toán quyết toán dự án hoàn thành. Năm 2021, ASCO là một trong hai công ty kiểm toán có doanh thu lớn nhất Việt Nam về lĩnh vực này theo báo cáo của Bộ Tài chính.
Kinh nghiệm trải bốn lĩnh vực: hàng không, giao thông, xây dựng dân dụng và công nghiệp, nông nghiệp và thuỷ lợi. Toàn bộ công trình cấp xã — đường giao thông nông thôn, kênh mương, nhà văn hoá, trường học, trạm y tế — đều nằm trong ba nhóm sau.
ASCO ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quy trình kiểm toán dự án để tăng độ phủ kiểm tra và rút ngắn thời gian xử lý khối lượng hồ sơ lớn — yếu tố quyết định khi Quý cơ quan cần quyết toán nhiều dự án cùng lúc.
Đây là nỗi lo lớn nhất của cán bộ phụ trách: không biết phải chuẩn bị những gì. Tích vào từng mục để theo dõi mức độ sẵn sàng và giao việc cho từng bộ phận. Có thể in ra để kẹp vào hồ sơ dự án.
Danh mục rút gọn cho công trình quy mô xã, phường. Với dự án lớn hơn hoặc có cấu phần đặc thù, ASCO gửi danh mục đầy đủ kèm theo hợp đồng, gộp thành một lần yêu cầu duy nhất thay vì hỏi rải rác nhiều lần.
Không phải mọi dự án đều bắt buộc. Quy định hiện hành xác định các nhóm dự án phải kiểm toán độc lập báo cáo quyết toán trước khi trình phê duyệt; các dự án còn lại được kiểm toán khi người có thẩm quyền phê duyệt quyết toán yêu cầu.
Với dự án do cấp xã quản lý, phần lớn công trình có quy mô nhỏ nên việc có thuê kiểm toán độc lập hay không thường thuộc quyết định của người phê duyệt quyết toán. Trên thực tế, nhiều xã vẫn chủ động thuê kiểm toán vì đây là căn cứ độc lập giúp hồ sơ được thẩm tra và phê duyệt thuận lợi hơn, đồng thời giảm rủi ro trách nhiệm về sau.
ASCO rà soát miễn phí danh mục dự án của Quý cơ quan và trả lời rõ từng dự án thuộc diện nào.
Đây là tình huống phổ biến nhất hiện nay và không phải là bế tắc. Bước đầu tiên là lập biên bản hiện trạng hồ sơ: xác định rõ tài liệu nào có, tài liệu nào thiếu, thiếu do đâu — cơ quan bàn giao còn lưu, nhà thầu còn lưu, hay đã thất lạc.
Từ đó, ASCO cùng Quý cơ quan xác định hướng thu thập, bổ sung: đề nghị đơn vị bàn giao cung cấp lại, đề nghị nhà thầu thi công và tư vấn giám sát cung cấp bản lưu, đối chiếu số liệu thanh toán qua Kho bạc Nhà nước. Trường hợp có tài liệu không thể khôi phục, kiểm toán viên nêu rõ trong báo cáo phạm vi bị giới hạn và cơ sở đưa ra ý kiến — điều này minh bạch và đúng chuẩn mực, tốt hơn nhiều so với việc để hồ sơ treo mãi.
Theo quy định hiện hành về xử lý chủ đầu tư chậm quyết toán: không giao dự án đầu tư mới cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án chậm nộp báo cáo quyết toán từ 24 tháng trở lên; không bố trí kế hoạch vốn để thanh toán số vốn còn thiếu cho dự án chậm nộp từ 12 tháng trở lên.
Ngoài ra còn có việc công khai danh sách vi phạm thời gian lập hồ sơ quyết toán, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xây dựng, và kiểm điểm trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan.
Theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, dự án do cấp xã quản lý thuộc thẩm quyền phê duyệt quyết toán của Chủ tịch UBND cấp xã; việc chủ trì thẩm tra do cơ quan chuyên môn về tài chính của xã thực hiện, hoặc do công chức chuyên môn phụ trách nếu xã không tổ chức phòng.
Sở Tài chính cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra công tác quyết toán đối với các dự án do UBND cấp xã quản lý. Với dự án trước đây thuộc cấp huyện nay chuyển về, việc xác định lại chủ đầu tư và cấp quyết định đầu tư được thực hiện theo quyết định phân cấp của từng tỉnh, thành phố.
Nên gộp thành một đợt. Khi kiểm toán nhiều công trình cùng địa bàn trong một lần, nhóm kiểm toán chỉ phải xuống xã một đợt, dùng chung một lần khảo sát và đối chiếu Kho bạc — nhờ đó chi phí đi lại giảm và thời gian rút ngắn đáng kể so với làm rời từng công trình.
ASCO đề xuất phương án gộp ngay khi Quý cơ quan gửi danh mục dự án. Công cụ rà soát ở phần trên giúp lập danh mục đó chỉ trong vài phút.
Thời gian phụ thuộc số lượng công trình, quy mô, mức độ đầy đủ của hồ sơ và khoảng cách địa lý. ASCO đưa ra lịch trình cụ thể ngay trong báo giá, sau khi xem danh mục dự án và tình trạng hồ sơ.
Quý cơ quan không phải cử người theo suốt. Cách làm của ASCO là gửi trước một danh mục hồ sơ đầy đủ trong một lần, tập trung làm việc tại trụ sở xã trong số ngày đã thống nhất, và trao đổi phát hiện theo từng nhóm nội dung thay vì dồn đến cuối.
Mục đích của cuộc kiểm toán là làm tăng độ tin cậy của báo cáo quyết toán và là cơ sở để người có thẩm quyền xem xét phê duyệt — không phải để quy kết trách nhiệm.
Các phát hiện được trao đổi trước với chủ đầu tư, phản ánh trong thư quản lý kèm kiến nghị xử lý cụ thể. Trên thực tế, phát hiện sớm và xử lý trong quá trình quyết toán luôn nhẹ hơn nhiều so với việc để cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước phát hiện sau này.
Có. ASCO có 11 điểm hiện diện trải ba miền: trụ sở Hà Nội và các chi nhánh, văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Ninh Bình, Đồng Nai, Cần Thơ, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị, Quảng Ngãi.
Nhóm kiểm toán được bố trí từ cơ sở gần nhất, nhờ đó rút ngắn thời gian di chuyển và giảm chi phí đi lại tính vào phí dịch vụ.
Bốn bước: (1) Quý cơ quan gửi danh mục công trình cần quyết toán — có thể dùng luôn kết quả từ công cụ rà soát ở trên; (2) ASCO rà soát miễn phí, xác định dự án nào thuộc diện phải kiểm toán và tình trạng hồ sơ; (3) ASCO gửi báo giá, lộ trình và bộ hồ sơ năng lực để Quý cơ quan làm thủ tục lựa chọn nhà thầu; (4) ký hợp đồng và triển khai.
Bước 1 và 2 hoàn toàn miễn phí, không ràng buộc.
ASCO trao đổi sơ bộ miễn phí: rà soát tình trạng hồ sơ hiện có, xác định dự án nào thuộc diện phải kiểm toán độc lập, và dựng lộ trình quyết toán cho toàn bộ danh mục dự án của xã, phường — kể cả các dự án tồn đọng từ trước.
Chỉ mất một phút. Thông tin được bảo mật và chỉ dùng để phục vụ việc báo giá.